Alman vatandaşlığı için başvuruda bulunduysanız ve aylar, hatta yıllardır bir karar bekliyorsanız yalnız değilsiniz. Son yıllarda başvuruların önemli ölçüde artması nedeniyle birçok vatandaşlık dairesi (Einbürgerungsbehörde) yoğun iş yükü altında çalışmaktadır. Bu nedenle başvuruların sonuçlanması beklenenden çok daha uzun sürebilmektedir.

Ancak idarenin yoğun olması, başvuruların süresiz olarak bekletilebileceği anlamına gelmez. Alman hukukuna göre idare, başvurular hakkında makul bir süre içinde karar vermekle yükümlüdür. Eğer vatandaşlık başvurunuz uzun süredir haklı bir neden olmaksızın sonuçlandırılmıyorsa, Alman İdari Yargılama Kanunu’nun (§ 75 VwGO) öngördüğü “Untätigkeitsklage” (idarenin işlem yapmaması davası) açılabilir.

Bu yazıda, bu davanın hangi şartlarda açılabileceğini, başarı şansını etkileyen unsurları ve dava açmadan önce nasıl hareket edilmesi gerektiğini açıklıyoruz.

Vatandaşlık başvurusunda Untätigkeitsklage ne zaman açılabilir?

Bu davanın hukuki dayanağı § 75 Verwaltungsgerichtsordnung (VwGO) hükmüdür. Kural olarak, idare başvuru hakkında üç ay içinde haklı bir gerekçe olmaksızın karar vermezse, başvuru sahibi idare mahkemesinde dava açabilir.

Ancak üç aylık sürenin dolması tek başına davanın kazanılacağı anlamına gelmez.

Mahkeme her somut olayda gecikmenin haklı olup olmadığını inceler. Vatandaşlık başvurularında kimlik tespiti, güvenlik soruşturmaları ve vatandaşlık şartlarının değerlendirilmesi gibi işlemler zaman alabilir. Bu incelemeler devam ediyorsa veya eksik belgeler bulunuyorsa, idarenin gecikmesi hukuken haklı kabul edilebilir.

Buna karşılık, başvurunuz eksiksiz ise, istenilen tüm belgeleri teslim ettiyseniz ve uzun süredir hiçbir makul açıklama yapılmadan karar verilmemişse, Untätigkeitsklage etkili bir hukuki yol olabilir.

Başvurunun “karar verilebilir” durumda olması neden önemlidir?

Untätigkeitsklage davalarında en önemli kavramlardan biri Entscheidungsreife, yani başvurunun karar verilebilir durumda olmasıdır.

Bu, vatandaşlık dairesinin karar verebilmesi için gerekli tüm bilgi ve belgelere sahip olması anlamına gelir. Başka bir ifadeyle, dosyada karar verilmesini engelleyen eksiklik bulunmamalıdır.

Bunun için özellikle;

• istenen tüm belgelerin sunulmuş olması,
• idarenin sorularının cevaplandırılması,
• başvuru sahibinin iş birliği yükümlülüklerini yerine getirmesi,
• karar verilmesini engelleyecek açık bir eksikliğin bulunmaması gerekir.

Eksik belgeler veya devam eden incelemeler varsa, idare karar vermeyi erteleyebilir. Böyle bir durumda açılan Untätigkeitsklage çoğu zaman başarılı olmaz.

Bu nedenle dava açmadan önce başvurunun gerçekten karar verilebilir durumda olup olmadığının değerlendirilmesi büyük önem taşır.

Nasıl hareket edilmelidir?

Her uzun bekleme süresi hemen dava açılması gerektiği anlamına gelmez.

Başvurunuzun üzerinden henüz üç ay geçmediyse öncelikle dosyanızın eksiksiz olduğundan emin olmanız gerekir. İdarenin talep ettiği belgeler mümkün olduğunca kısa sürede teslim edilmelidir.

Başvurudan sonra üç aydan fazla zaman geçmiş ve idareden yalnızca genel cevaplar alıyorsanız veya hiç cevap alamıyorsanız, öncelikle yazılı olarak dosyanızın durumunu sormanız ve karar verilmesini talep etmeniz tavsiye edilir.

Başvurunuz altı ay veya daha uzun süredir sonuçlandırılmamışsa, tüm belgeler eksiksizse ve gecikmeyi haklı gösterecek somut bir neden bulunmuyorsa, Untätigkeitsklage açılması ciddi şekilde değerlendirilmelidir.

Dava açıldıktan sonra ne olur?

Dava açıldıktan sonra idare mahkemesi vatandaşlık dairesinden gecikmenin nedenlerini açıklamasını ister.

Uygulamada birçok dosyada, mahkemenin yazısı ulaştıktan sonra vatandaşlık dairesi başvuruyu yeniden incelemeye başlar ve kısa süre içinde karar verir.

Mahkeme özellikle şu hususları değerlendirir:

• Başvuru karar verilebilir durumda mı?
• Gecikmeyi haklı kılan bir neden var mı?
• İdarenin karar vermesi zorunlu mu?

Kural olarak mahkeme vatandaşlığı doğrudan vermez. Mahkeme, vatandaşlık dairesini başvuru hakkında karar vermeye yükümlü kılar.

Hangi durumlarda dava başarısız olabilir?

Her Untätigkeitsklage başarıyla sonuçlanmaz.

Özellikle şu durumlarda davanın reddedilme ihtimali yüksektir:

• Başvurunun henüz karar verilebilir durumda olmaması,
• Gerekli belgelerin eksik olması,
• Başvuru sahibinin iş birliği yükümlülüklerini yerine getirmemesi,
• Güvenlik soruşturmalarının devam etmesi,
• İdarenin gecikmeyi haklı gösterebilecek somut nedenler sunabilmesi.

Bu nedenle dava açmadan önce hukuki durumun dikkatlice değerlendirilmesi gerekir.

İdare neden çoğu zaman dava açıldıktan sonra karar veriyor?

Uygulamada birçok vatandaşlık başvurusu, Untätigkeitsklage açıldıktan sonra sonuçlanmaktadır.

Bunun nedeni, mahkemenin idareden resmi açıklama istemesi ve dosyanın yeniden öncelikli olarak incelenmesidir. Bu nedenle birçok durumda dava, mahkeme kararına gerek kalmadan idarenin karar vermesiyle sona ermektedir.

Ancak bu durum her dosyada aynı şekilde gerçekleşmez. Her başvuru kendi koşulları içinde değerlendirilir.

Neden bir avukattan destek alınmalıdır?

Kanunen Untätigkeitsklage açabilmek için avukat zorunlu değildir. Bununla birlikte, dava açmadan önce hukuki değerlendirme yapılması çoğu zaman büyük önem taşır.

Öncelikle şu hususlar incelenmelidir:

• Başvuru gerçekten karar verilebilir durumda mı?
• Tüm belgeler eksiksiz mi?
• 75 VwGO’daki şartlar oluşmuş mu?
• Dava açmak mı, yoksa önce idareye avukat aracılığıyla başvurmak mı daha uygun?

Pek çok olayda avukat tarafından gönderilen resmi yazı sonrasında vatandaşlık dairesi başvuruyu yeniden işlemeye başlamakta ve dava açılmasına gerek kalmamaktadır.

Avukat Habib Mammadli, Alman göç hukuku ve vatandaşlık hukuku alanında uzman olup, Almanya genelinde vatandaşlık başvurularındaki gecikmeler konusunda müvekkillerine hukuki destek sağlamaktadır.

Sık Sorulan Sorular

Üç ay dolunca hemen dava açabilir miyim?

Kural olarak evet. Ancak davanın başarılı olması için başvurunuzun karar verilebilir durumda olması ve gecikmenin haklı bir nedene dayanmaması gerekir.

Dava açmadan önce idareye yazı göndermek zorunlu mudur?

Hayır. Hukuken zorunlu değildir. Ancak uygulamada önce dosyanın durumu hakkında yazılı bilgi istenmesi veya avukat aracılığıyla başvuru yapılması çoğu zaman faydalı olur.

Mahkeme bana doğrudan Alman vatandaşlığı verebilir mi?

Kural olarak hayır. Mahkeme genellikle vatandaşlık dairesini karar vermeye zorlar. Vatandaşlık kararı yine ilgili idare tarafından verilir.

Avukat olmadan dava açabilir miyim?

Evet. Ancak dava açmadan önce hukuki değerlendirme yapılması gereksiz masrafları önleyebilir ve başarı ihtimalini artırabilir.

Dava ne kadar sürer?

Kesin bir süre vermek mümkün değildir. Birçok dosyada vatandaşlık dairesi dava devam ederken karar vermektedir. Mahkeme kararı gerekiyorsa süre, ilgili idare mahkemesinin iş yüküne bağlıdır.

Sonuç

Vatandaşlık başvurusunun uzun süre sonuçlandırılmaması başvuru sahipleri açısından önemli bir belirsizlik yaratmaktadır. Ancak idarenin süresiz olarak işlem yapmaması hukuken kabul edilemez.

Başvurunuz eksiksizse, tüm yükümlülüklerinizi yerine getirdiyseniz ve vatandaşlık dairesi uzun süredir haklı bir neden göstermeden karar vermiyorsa, § 75 VwGO kapsamında Untätigkeitsklage açılması haklarınızı korumak için etkili bir yol olabilir.

Dava açmadan önce hukuki durumun değerlendirilmesi hem başarı şansını artırır hem de gereksiz masrafların önüne geçebilir.

Vatandaşlık başvurunuz hâlâ sonuçlanmadı mı?

Alman vatandaşlığı başvurunuz uzun süredir bekliyorsa, dosyanızı ayrıntılı olarak inceleyebilir ve Untätigkeitsklage açılması için gerekli şartların oluşup oluşmadığını değerlendirebiliriz.

Avukat Habib Mammadli, Almanya genelinde göç hukuku ve vatandaşlık hukuku alanında müvekkillerine danışmanlık ve temsil hizmeti sunmaktadır.

Başvurunuzun mevcut durumunu değerlendiriyor, başarı ihtimalini gerçekçi şekilde analiz ediyor ve sizin için en doğru hukuki stratejiyi belirliyoruz.

Bizimle iletişime geçerek kişisel hukuki danışmanlık alabilirsiniz.